De familienaam

Waar komt de naam Habets vandaan? Welke naamvarianten zijn er en hoe kunnen we de naam verklaren?

(Uit Der Habet Kroniek, pag. 30 e.v.)

Het oud-Limburgse geslacht Habets vindt waarschijnlijk zijn oorsprong te Wijnands­rade in de streek Haesdal-Aalbeek-Hulsberg. Al vóór 1500 komt te Wijnandsrade een leengoed voor, genaamd "Der Habet". Dit leen­goed zou in die tijd mogelijk het stamgoed kunnen zijn geweest van de familie. (Lees hier meer over Wijnands­rade.)

Een van de oudste varianten op de schrijf­wijze van de naam is Habet. Verder komen voor Habotz, Haboetz, Habot, Habit, Habits, Habetz, Haebet, Haebetzs, Habitzs enz.

Verklaring

Om met een verkaring te komen over het ontstaan en de herkomst van de naam is een moeilijke zaak. Noemden ze zich naar het oude leengoed "Der Habet" of is dit leen­goed genoemd naar de familie die het voor 1500 in leen had?

In de Habets-genealogie van oud-archivaris Jos Habets [1] wordt de volgende verklaring van de familie­naam gegeven. De oudste schrijf­wijzen Habotz en Haboets zou kunnen zijn afgeleid van Hade­bout. Habout is een persoons­naam die in de Middel­eeuwen en in het bijzonder in het Frankische tijdperk veel voorkwam. In 819 leefde te Keulen een aarts­bisschop Hadebald. Bout en bald beteken­den sterk, boud is krachtig. Het voor­voegsel Hade komt voor in de naam Hadibert, Hade­braband en in die van Haderik, die rond 700 goederen had te Susteren en die door Pepijn van Herstal in 714 werd aangekocht [2]. Het voorvoegsel komt ook voor in de meer gebruikelijke naam Hadamar. Hade betekent waarschijnlijk het­zelfde als ons huidige woord hoede (waakzaamheid). Jos Habets citeert een Dr. Zimmerman [3] die Habald vertaalt met verheyen (machtig) volgens welke het synoniem is met Hubald of Hugobald. Habots en Habets zou dus kunnen zijn afgeleid van Hadebolds zoon of zoon van Hadebout. Tot zover de verkla­ring van oud-archivaris Jos Habets.

Vleurden en de Brabander zijn de samen­stellers van "Een woorden­boek van de Familie­namen in Nederlands­talig Belgie". In de verklaring en beschrijving van wel 160.000 familie­namen komt de naam Habets voor onder de nog niet verklaar­bare namen.

Enkele vermeldingen

In een recent gevonden leenakte van 1481, wordt Johan Habetz genoemd als leenman van Valken­burg (hier geschreven als Habetz). Omstreeks 1500 Ieefden Johan Habet en Lenart Habet te Wijnands­rade. Rond 1519 Ieefden er een Helger Habetz en Peter Habetz te Schimmert en Haesdal. In 1528 leefde Merten Habets als leenman van de proosdij van Meerssen en in 1542 was Willem Habotz brouwer in Maas­tricht.

Bronvermeldingen

[1] J. Habets, Genealogie Habets, Ha. 1 96. rir.27 Rijksarchief Limburg
[2] J. Habets, Geschiedens van Susteren, pag. 15
[3] Dr. Zimmerman, Deutsche Voornamen und Zunamen